Een relatie loopt niet vanzelf.

Na de verliefdheid breken de verschillen door. Iedereen komt een relatie binnen met een eigen programma uit het gezin van herkomst: rollen, rechten, plichten, gewoonten en betekenissen. We hebben de neiging om ons eigen programma als vanzelfsprekend te zien en de woorden van de ander in te vullen met onze eigen betekenis.

Het is belangrijk te beseffen dat er twee ‘ikken’ in de relatie zijn, elk met een eigen binnenwereld. Kun je iets vragen? Kun je nee zeggen? En kun je een nee van de ander aanvaarden? Als dat lukt, blijft er ruimte.

Partners blijven elkaar leren kennen wanneer zij belevingen en gevoelens delen – ook de lastige. Het gaat niet over ‘praten over gevoel’, maar over een gevoel onder woorden brengen: “Als je dit zo over mij zegt tegen anderen, voel ik me gekwetst.” Wat je inslikt, blijft zitten. Niet alleen in je hoofd, maar ook in je lichaam. Onuitgesproken spanning of een onafgemaakte reactie (vechten, vluchten of stilvallen) kan later terugkomen als irritatie, vermoeidheid of het gevoel nergens echt bij te kunnen komen.

Voor een veilige verbinding is het nodig dat je partner bereikbaar is, reageert wanneer je hem of haar nodig hebt, en emotioneel betrokken blijft. Oude patronen – bijvoorbeeld de angst om afgewezen of verlaten te worden, of de neiging om je eigen gevoel weg te stoppen – kunnen precies dit in de weg zitten. Dan wordt het moeilijk om open te blijven of zacht te reageren.

Onderhandelen is een belangrijke vaardigheid. Een relatie heeft ook een praktische kant: de verdeling van taken. Als je het eens bent over wie wat doet, is het net zo belangrijk dat degene die de taak uitvoert ook de controle krijgt. Veel conflicten ontstaan wanneer de ene partner de taak doet, maar de andere de controle niet loslaat. Irritatie is vaak een alarmsignaal dat iemand je terrein binnenkomt of dat jij je terrein voelt afnemen.

Soms gaat het verder dan gewone verschillen. Als de ene partner systematisch de waarneming of het geheugen van de ander in twijfel trekt, ontstaat er een destructieve dans. Je begint te twijfelen aan jezelf, gaat jezelf verdedigen en raakt uiteindelijk uitgeput of somber. Die dans kun je alleen stoppen door je eigen waarneming serieus te nemen en te stoppen met het zoeken van goedkeuring bij de ander.

In de therapie oefenen we met het herkennen van deze patronen, het uitspreken van wat er speelt en het weer ruimte geven aan zowel veiligheid als verschil.